Κώστας Βεργόπουλος: «Γινόμαστε είλωτες, χάνουμε την ελευθερία μας»

Για επιστροφή στην πριν το Σόλωνα εποχή με την ανάπτυξη της νέας ειλωτείας κάνει λόγο -μιλώντας στο Δρόμο- ο Kώστας Βεργόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII, τονίζοντας ότι η τελευταία απόφαση της Συνόδου Κορυδής δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα του χρέους, το οποίο δεν μετριάζεται, αλλά οξύνεται ακόμη περισσότερο.  Επίσης, χαρακτηρίζει την κρίση παγκόσμιο και συστημικό φαινόμενο, υπογραμμίζοντας ότι «το καπιταλιστικό σύστημα βρίσκεται σήμερα σε αποδόμηση». Αναφερόμενος στο Κίνημα των Πλατειών σημειώνει ότι «είναι το μόνο στοιχείο ελπίδας, υγείας, συνεπούς αντίδρασης της κοινωνίας», επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα, σήμερα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του παγκόσμιου μετώπου ενάντια στη θλιβερή κατάσταση της χρηματοπιστωτικής κατοχής». 
Πώς εκτιμάτε την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου Κορυφής, που αφορά την Ελλάδα; Ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση επέστρεψαν (πανηγυρίζοντας για άλλη μια φορά) ως «νικητές». Εσείς πώς «διαβάζετε» αυτή την απόφαση;

Με αυτή την απόφαση η Ελλάδα αφενός μεν απομονώθηκε από τις ομοιοπαθείς χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, αφετέρου, δε, δεν θεσπίστηκε ευρωπαϊκός μηχανισμός διάσωσης των προβληματικών χωρών της Ευρωζώνης. Έπειτα, με την ίδια απόφαση προστίθενται νέα δάνεια για την αποπληρωμή των παλιών, ώστε το συνολικό Χρέος να συσσωρεύεται, ενώ ταυτόχρονα το εθνικό εισόδημα συρρικνώνεται. Συνεπώς, το πρόβλημα φερεγγυότητας του ελληνικού Χρέους δεν μετριάζεται, αλλά οξύνεται ακόμη περισσότερο, παρά τις θυσίες των μισθωτών.  

Από πολλά επιτελεία της Ε.Ε. λέγεται ότι αυτή η απόφαση αφορά αυστηρά και μόνο την Ελλάδα. Με δεδομένη την κατάσταση στην Πορτογαλία, την Ισπανία και πολύ περισσότερο την Ιταλία εκτιμάτε ότι η Ευρωζώνη και η Ε.Ε. μπορούν να διαχειριστούν τους επόμενους «σταθμούς» αυτής της κρίσης;
Οπωσδήποτε, η Ευρωζώνη μπορεί να διαχειριστεί τα προβλήματα δημόσιου Χρέους στους κόλπους της. Όμως, για να γίνει αυτό χρειάζονται ευρωπαϊκοί θεσμοί και ευρωπαϊκή διαχείριση, που να εξασφαλίζουν μεταβιβάσεις πόρων με σταθεροποιητικό στόχο, κάθε φορά που αυτό είναι αναγκαίο, στο πλαίσιο της Ευρωζώνης. Αυτό δεν είναι καν ζήτημα ομοσπονδιακής οργάνωσης, αλλά παραμένει απλό πρόβλημα διασφάλισης της σταθερότητας στις ευρωπαϊκές συναλλαγές και είναι προς το συμφέρον του συνόλου των εταίρων στο κοινό νόμισμα. Όσο η Γερμανία δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα σταθερότητας στην Ευρώπη, αυτό θα πλήττει όχι μόνο την ευρωπαϊκή ενοποίηση, αλλά και τα ιδιαίτερα συμφέροντά της. Πού θα καταλήξει η σημερινή διελκυστίνδα δεν γνωρίζω, αλλά προτιμώ να καταλήξει σε κάτι θετικό για ολόκληρη την Ευρώπη, παρά σε κάτι αρνητικό για όλους, χωρίς να εξαιρούνται οι σημερινοί εταίροι. 

Καθημερινά, πλέον, φαίνεται ότι πρόκειται για μια κοσμοσυστημική κρίση. Δεν έχουμε, δηλαδή, την κρίση Χρέους της «κακής» Ελλάδας, αλλά μια παγκόσμια συστημική κρίση του καπιταλισμού. Συμφωνείτε, καταρχάς, με αυτή την παραδοχή;
Οπωσδήποτε συμφωνώ. Έχει γίνει προσπάθεια να αποδοθεί η κρίση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας και έτσι να ενοχοποιηθεί η κοινωνία για την κρίση. Έτσι, πολλοί έχουν πέσει σε αυτή την παγίδα… Αυτό είναι απατηλό, γιατί μεταθέτει τις ευθύνες. Οι ευθύνες βρίσκονται στο ίδιο το διεθνές σύστημα, διότι στην κρίση έχουν πέσει όλες οι χώρες. Δεν είναι μόνο η Ελλάδα, όλες οι χώρες, ακόμα και αυτές που δεν είχαν πέσει μέχρι σήμερα, πέφτουν σιγά-σιγά η μια μετά την άλλη. Πρόκειται για παγκόσμιο και συστημικό φαινόμενο. 

Υπάρχει -κυρίως τα τελευταία χρόνια- ένα ζήτημα με την υπερμεγέθυνση του χρηματοπιστωτικού τομέα ο οποίος έχει υποτάξει τις πολιτικές ηγεσίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Με την παγκοσμιοποίηση, δε, μπορεί να κινείται ως θίασος από την μια χώρα στην άλλη, να χτυπάει, να κερδοσκοπεί, να φεύγει…
Ο χρηματοπιστωτικός τομέας δεν είναι πρωτογενές φαινόμενο αλλά δευτερογενές. Είναι συνέπεια, δεν είναι αιτία. Είναι συνέπεια της κρίσης του καπιταλισμού. Τα κεφάλαια δεν βρίσκουν διέξοδο στην οικονομία, στην ανάπτυξη και διαρρέουν από τη σφαίρα της πραγματικής οικονομίας στη χρηματοπιστωτική σφαίρα. Και με αυτό τον τρόπο βρίσκουν εκεί μια απόδοση που δεν θα έβρισκαν στην πραγματική οικονομία. Αλλά αυτό το απόστημα είναι μεν συνέπεια, δεν είναι αιτία, αλλά έχει φουσκώσει τόσο πολύ, που έχει γίνει κυρίαρχο. Υπαγορεύει τις επιλογές του πάνω στην πραγματική οικονομία, πάνω στην κοινωνία, πάνω στη ζωή των ανθρώπων. Πρόκειται για μια βαθιά νοσηρή κατάσταση, γιατί αυτό το απόστημα δεν διέπεται από τις ιδέες της παραγωγής, της ευημερίας του συνόλου των πολιτών -στον ένα ή τον άλλο βαθμό- αλλά έχει καθαρά καταστροφική ροπή. Απ’ ό,τι ξέρουμε και από την ιστορία, η κοινωνία δεν μπόρεσε ποτέ να υπάρξει παρά από τη στιγμή που κατοχύρωσε την έννοια ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γίνεται δούλος για χρέη. Αυτό έγινε και στην εποχή του Σόλωνα, στην αρχαία Αθήνα. Ε, λοιπόν, σήμερα έχουμε ξαναγυρίσει στην προ Σόλωνος εποχή. Δηλαδή, ο κόσμος βαδίζει ανάποδα. Και αυτό δεν είναι ούτε καν καπιταλισμός. Το καπιταλιστικό σύστημα βρίσκεται σήμερα σε αποδόμηση, αναπτύσσεται η δυναμική της νέας ειλωτείας. Αυτή είναι η νόσος της εποχής μας. Η Ελλάδα είναι το πειραματόζωο που μπαίνει σε αυτό το μακρύ τούνελ. 

Ο χρηματοπιστωτικός τομέας, έτσι όπως διαμορφώνεται σήμερα, έχει άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά από παλιότερες κρίσεις του καπιταλισμού;
Σε σύγκριση με το ’29 σίγουρα έχει δραματικότερα χαρακτηριστικά. Αλλά έχει ξαναγίνει αυτό. Ο Λένιν γράφοντας για τον ιμπεριαλισμό, εξήγησε πως οι νέες μορφές του κεφαλαίου, στην εποχή του, έφερναν τον παρασιτισμό και τη σήψη. Αυτό σήμερα επαναλαμβάνεται σε ακόμα μεγαλύτερη έκταση. Το ζήτημα του παγκόσμιου Χρέους, που φτάνει στα 43 τρισ., δεν απαιτεί μια νέα παγκόσμια ρύθμιση; Μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις συνταγές που ακολουθούνται;
Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αυτούς τους τρόπους, οι οποίοι κάνουν ανέφικτο το αποτέλεσμα που υποτίθεται ότι επιδιώκουν, ενόσω βασίζονται στις πολιτικές λιτότητος δαπανών και εισοδημάτων. Η λιτότητα φέρνει την ύφεση και συνεπώς την υποχώρηση των εθνικών εισοδημάτων, παντού. Όλη Ευρώπη είναι σε αυτό το τούνελ και οι Ρεπουμπλικάνοι στην Αμερική μάχονται για το ίδιο πράγμα. Για να ρίξουν την οικονομία στην ύφεση, με πρόσχημα το χρέος. Η ύφεση συρρικνώνει το εισόδημα και αποβαίνει αδύνατον να πληρωθούν τα χρέη. Έτσι, τα χρέη γίνονται μη βιώσιμα. Η Ελλάδα είναι σήμερα το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα παγκοσμίως. Στην ίδια αδιέξοδη πορεία πέφτει, σήμερα, ολόκληρη η Ευρώπη και η Αμερική. Η Ευρώπη πρέπει να βγει από το καθεστώς λιτότητας. Όσο επιβάλλεται παντού λιτότητα και συρρικνώνεται το εισόδημα όλων των χωρών, δεν μπορεί να πληρωθεί τίποτα. Μόνο η δυστυχία, η ανεργία και οι άστεγοι αυξάνονται. Αυτό είναι το κυριότερο πρόβλημα. Επαναλαμβάνεται πολλές φορές, τις τελευταίες μέρες, η προσχηματική φράση «επιστροφή στην ανάπτυξη», αλλά είναι κενός λόγος. Μέσα στη δημαγωγία και την αντιφατικότητα, οι ιθύνοντες διεκδικούν επιστροφή στην ανάπτυξη, αλλά με αυστηρότερη εφαρμογή των προγραμμάτων λιτότητας. Αυτό δεν γίνεται, εφόσον το ένα υποσκάπτει το άλλο.  

Είναι δυνατόν να μην αντιλαμβάνονται ότι με τη λιτότητα πριονίζουν το κλαδί πάνω στο οποίο κάθονται;
Έχουν και σχέδιο Β’… 

Το οποίο είναι;
Αν δεν πληρώνουμε θα προβούν σε κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, εκποίηση της χώρας. Θα βρεθούμε ξένοι στη χώρα μας, η οποία θα ανήκει σε άλλους και εμείς θα έχουμε μετατραπεί σε είλωτες. 

Άρα, συμφωνείτε ότι η κατοχή εντείνεται, η εξάρτηση της χώρας μεγαλώνει και, ουσιαστικά, η χώρα παραχωρείται προς εκμετάλλευση. Εμείς μένουμε απλοί χρήστες…
Όχι μόνο χρήστες, αλλά δούλοι, είλωτες, χάνουμε την ελευθερία μας.  

Ποιες είναι οι ισορροπίες που διαμορφώνονται, σήμερα, στην Ε.Ε. και την Ευρωζώνη;
Βασικά έχουμε από τη μια τη Γερμανία και από την άλλη όλους τους άλλους. Η Γερμανία έχει και μερικούς συμμάχους (Ολλανδία, Φινλανδία, Αυστρία) που είναι το μπλοκ των χωρών με πλεονάσματα. Άρα, μιλάμε για μια διάκριση μεταξύ πλεονασματικών και ελλειμματικών χωρών. Η Γερμανία έχει τα πλεονάσματα, αλλά έχει και τον εγωισμό. Δηλαδή, φέρει και εθνικιστική αντίδραση, δεν είναι μόνο η αντίδραση του πλεονασματικού εταίρου, αλλά εκφράζεται και ο γερμανικός εθνικισμός. Πολλοί λένε ότι η Γερμανία δεν έχει κανένα ευρωπαϊκό ενδιαφέρον, κανένα ευρωπαϊκό όραμα… 

Ναι, αλλά η Ευρωζώνη δεν υπηρέτησε τα πλεονάσματά τους;
Ναι, αλλά η Γερμανία δεν καταλαβαίνει ότι πρέπει να πληρώσει και κάτι. Η Γερμανία μέχρι την ενοποίησή της πλήρωνε πάρα πολλά, κατανοώντας ότι από αυτά επωφελείται. Αφότου ενοποιήθηκε, αυξήθηκε τόσο πολύ ο εγωισμός της, ώστε έγινε υπερφίαλη. Στο εξής δεν υπολογίζει τα οφέλη, αλλά μόνο το κόστος. Όπως ο πρώτος οικονομολόγος της Γερμανίας, ο Χανς Βέρνερ Ζιν, ο οποίος λέει «τα πλεονάσματά μας τα παίρνουν οι άλλοι». Δεν λέει «τα δανείζουμε», αλλά λέει «μας τα παίρνουν». Δεν λέει ότι τα παίρνουν πίσω και με τόκο. Έτσι, δημιουργείται η εικόνα ότι η Ευρώπη εκμεταλλεύεται τη Γερμανία, ενώ η πραγματικότητα είναι ότι η Γερμανία δανείζει και αποκομίζει μονόπλευρα οφέλη. Η Γερμανία, σήμερα, υιοθετεί το παράπονο του τοκογλύφου…  

Στο σκηνικό που διαμορφώνεται, το Κίνημα των Πλατειών τι μήνυμα στέλνει σύμφωνα με την εκτίμησή σας;
Είναι το μόνο στοιχείο ελπίδας, υγείας, συνεπούς αντίδρασης της κοινωνίας. Η κοινωνία αντιδρά, αντιδρούν τα θύματα αυτής της κατάστασης, χωρίς να βρίσκονται σε κάποια οργάνωση, κάποιο κόμμα, πρόγραμμα, ιδεολογία. Κινητοποιούνται κατευθείαν τα θύματα της κοινωνίας. Και αυτό είναι το πιο συγκλονιστικό γεγονός που αποτελεί σήμερα και το πιο ελπιδοφόρο, όχι μόνον για την Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως. Και έχει γίνει αυτό αντιληπτό από ολόκληρο τον κόσμο. Η Ελλάδα, σήμερα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του παγκόσμιου μετώπου ενάντια στη θλιβερή κατάσταση της χρηματοπιστωτικής κατοχής.  

Οι πλατείες έθεσαν ως βασικό το ζήτημα της δημοκρατίας…
Και πολύ σωστά. Το έθεσε και ο Στίγκλιτς. Το οικονομικό αδιέξοδο κατανοείται ως πρόβλημα δημοκρατίας. Δεν είναι απλώς πρόβλημα οικονομίας, είναι πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα. Είναι πρόβλημα βιοπολιτικής, δηλαδή, προϋποθέσεων της ύπαρξης του ανθρώπινου βίου. 

Επίσης, οι πλατείες έβαλαν ως βασικό το να φύγει αυτή η κυβέρνηση.
Φυσικά και πρέπει να φύγει, όσο παραμένει είναι η καταστροφή… 

Κάτι που δεν το έβαλε η Αριστερά στο σύνολό της. Την ανάγκη, δηλαδή, του πολιτικού αγώνα και ότι προϋπόθεση των μεγάλων πολιτικών αλλαγών είναι να φύγει αυτό το πολιτική σκηνικό…
Να φύγει όχι μόνο η κυβέρνηση, αλλά όλο το πολιτικό σύστημα. Αυτό το πολύ σημαντικό αίτημα ανέδειξαν οι πλατείες.  

Συμφωνείτε, δηλαδή, ότι αν δεν φύγει το πολιτικό αυτό σύστημα, δεν μπορούν να έρθουν οι μεγάλες αλλαγές…
Ναι, πρέπει να φύγει όχι μόνο η κυβέρνηση ή η αντιπολίτευση, αλλά όλο το πολιτικό σύστημα έτσι όπως είναι στημένο. Το παιχνίδι, όπως παίζεται, πρέπει να πεταχτεί στα άχρηστα, στα σκουπίδια της εποχής που έχει ήδη λήξει.  

Από την Αίγυπτο ώς την Τυνησία κ.λπ. πνέει ένας αέρας αντιστάσεων που περνά από χώρα σε χώρα και εγγράφει υποθήκες. Πολλοί στην Ελλάδα λένε ότι οι πλατείες χωρίς καθοδήγηση, χωρίς περιεχόμενα, θα ξεφουσκώσουν…
Εάν έχουμε καθοδήγηση, δεν έχουμε κόσμο. Λοιπόν, το ερώτημα είναι: Προτιμάμε να έχουμε καθοδήγηση χωρίς κόσμο ή κόσμο χωρίς καθοδήγηση;

Συνέντευξη στον Μιχάλη Σιάχο

Δρόμος της Αριστεράς

Η εξεγερμένη Τυνησία τροποποιεί την κλίμακα του εφικτού

Συμμετέχοντας στο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Τυνήσιων Εργατών.

Είναι μεσημέρι του Σαββάτου 23 Ιούλη. Δύο ελληνικές αντιπροσωπείες, από την ΚΟΕ και το ΝΑΡ, βρισκόμαστε ήδη δυο μέρες στην Τύνιδα για να παρακολουθήσουμε το Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Τυνήσιων Εργατών (PCOT) – το πρώτο που διεξάγεται σε συνθήκες νομιμότητας, μετά τη λαϊκή εξέγερση που έδιωξε τον δικτάτορα Μπεν Αλί. Η ατμόσφαιρα θυμίζει την ελληνική μεταπολίτευση του 1974: Όλος ο κόσμος μιλά για τις πολιτικές εξελίξεις, παντού βλέπει κανείς αφίσες και πανό (κυριαρχούν τα συνθήματα του Κομμουνιστικού Κόμματος Τυνήσιων Εργατών με το σφυροδρέπανο και την τυνησιακή σημαία, κι έπειτα αυτά του ισλαμικού κόμματος), οι προθήκες των βιβλιοπωλείων είναι γεμάτες εκδόσεις για την επανάσταση του Γενάρη.
Οι φωτογραφίες ανθρώπων που κρατούν αυτοσχέδια πλακάτ με το σύνθημα «Dégage», αντίστοιχο του… δικού μας «Ουστ!», έχουν την τιμητική τους στα εξώφυλλα των βιβλίων και των λευκωμάτων. Μόλις έχουμε φύγει από τα γραφεία του κόμματος τα οποία, συνέδριο-ξεσυνέδριο, είναι πάντα φασαριόζικα και γεμάτα κόσμο, που στην πλειοψηφία του δεν φαίνεται να έχει κάποια συγκεκριμένη δουλειά – πέρα από το να προσπαθεί να πιστέψει αυτό που ήταν αδιανόητο λίγους μήνες πριν: «Έχουμε γραφεία! Με σφυροδρέπανο στα μπαλκόνια! Βλέπετε;». Βλέπουμε! Και αφουγκραζόμαστε, και νιώθουμε ένα λαό περήφανο επειδή νίκησε το φόβο, ξεφορτώθηκε μια χούντα δεκαετιών κι αποτέλεσε τη σπίθα για να λαμπαδιάσει η εξέγερση σε όλο τον αραβικό κόσμο (και όχι μόνο!). Ένα λαό που συνεχίζει στο δρόμο του αγώνα, «μέχρι την εκπλήρωση όλων των αιτημάτων της επανάστασης», για να χρησιμοποιήσουμε μια φράση που ακούμε συνέχεια.
Πηγαίνουμε σε ένα κατάστημα κινητής τηλεφωνίας για να αγοράσουμε μια τυνησιακή κάρτα – οι τιμές του roaming για Ελλάδα είναι απαγορευτικές. Η υπάλληλος, στην οποία απευθυνόμαστε στα γαλλικά, μας υποδέχεται με επαγγελματικό χαμόγελο:
– Γάλλοι είστε;
– Όχι, Έλληνες.
– Α! Έχετε προβλήματα στην Ελλάδα, έτσι δεν είναι;
– Ναι, και πολλά μάλιστα…
– Και γιατί δεν κάνετε όπως εμείς;
– Τι να κάνουμε δηλαδή;
– Να τους διώξετε!
Για την Νεσρίν, την υπάλληλο της εταιρίας, όπως και για τη μεγάλη πλειοψηφία της τυνησιακής κοινωνίας, η κλίμακα του εφικτού έχει τροποποιηθεί άρδην μετά τις 14 Γενάρη. Έτσι, οι στόχοι που μας αναλύουν οι σύντροφοι που μας φιλοξενούν δεν ακούγονται διόλου μεγαλόστομοι: «Θέλουμε να ολοκληρώσουμε την επανάστασή μας, την οποία προσπαθούν να φρενάρουν τα υπολείμματα του παλιού καθεστώτος και τα ξένα στηρίγματά τους. Αγωνιζόμαστε για πραγματική, λαϊκή δημοκρατία, θέλουμε δουλειά και ψωμί για όλους, παλεύουμε για μια Τυνησία ανεξάρτητη, υπερασπίζουμε την αξιοπρέπεια του λαού μας…». Λέξεις και πόθοι που θυμίζουν τις ελληνικές πλατείες!
Το προηγούμενο βράδυ, στην εναρκτήρια πανηγυρική εκδήλωση του Συνεδρίου, μπαίνουμε στο Παλέ ντε Σπορ: κυριαρχεί γιορτινή ατμόσφαιρα, ομάδες νεολαίων ρίχνουν συνθήματα που τα «πιάνει» όλο το γήπεδο, ο κόσμος τραγουδά για την τυνησιακή επανάσταση αλλά και για την Παλαιστίνη, που έχει την τιμητική της (Α, η Παλαιστίνη! Και η αισχύνη του ελληνικού κράτους. Με πόση ανακούφιση υποδεχόμαστε τις επευφημίες του γηπέδου όταν στο χαιρετισμό μας διαβεβαιώνουμε ότι «η απονομιμοποιημένη κυβέρνηση Παπανδρέου που απαγόρεψε τον απόπλου του Στόλου της Ελευθερίας δεν εκφράζει διόλου τον ελληνικό λαό, ο οποίος υποστήριζε, υποστηρίζει και θα υποστηρίζει την Παλαιστινιακή Αντίσταση»…).
Σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης βλέπουμε ανθρώπους να αγκαλιάζονται και να φιλιούνται συγκινημένοι. Σάμπως να συναντιούνται και πάλι από την αρχή; «Πολλοί γνωρίζονταν μεταξύ τους από τη δράση στα συνδικάτα και στους φοιτητικούς συλλόγους – αλλά μέχρι τώρα, που βγήκαμε από την παρανομία, δεν ήξεραν ότι ο συναγωνιστής τους ήταν κι αυτός μέλος του κόμματος», μας εξηγεί ο νεολαίος Ουασίντ. Όταν βγαίνει να μιλήσει ο Χαμά Χαμαμί, ηγέτης του κόμματος με χρόνια σε φυλακές και στην παρανομία, επικρατεί πανζουρλισμός. «Η μεταβατική κυβέρνηση θέλει να μας γυρίσει πίσω, να ανοίξει την πόρτα της επιστροφής στις αντεπαναστατικές δυνάμεις και στους ασφαλίτες που τρομοκρατούσαν το λαό», λέει ο Χαμαμί. «Ο λαός απαιτεί την πλήρη ανατροπή του καθεστώτος», απαντά με ένα σύνθημα-ιαχή το γήπεδο. «Η ιστορία δικαίωσε τις θέσεις για τις οποίες αγωνιστήκαμε επί δεκαετίες και τις πληρώσαμε με αίμα. Τώρα πια ξέρουμε τους φίλους και τους εχθρούς μας, και δεν δεχόμαστε μαθήματα δημοκρατίας από κανέναν», συνεχίζει ο Χαμαμί. «Ζήτω το Κομμουνιστικό Κόμμα Τυνήσιων Εργατών!», απαντά το γήπεδο. Η ομιλία του καταλήγει μέσα σε συνθήματα και επευφημίες με το βασικό άμεσο στόχο: «Να δώσουμε αποφασιστικά τον αγώνα για την ολοκλήρωση της επανάστασης»!
Όχι μόνο στην εναρκτήρια εκδήλωση, αλλά σε όλες τις εκδηλώσεις και τα σεμινάρια, η δραστήρια συμμετοχή των γυναικών και της νεολαίας είναι εντυπωσιακή. Τα στερεότυπα της «κοσμοπολίτικης Δύσης» για τις μουσουλμανικές χώρες κουρελιάζονται από την πραγματικότητα της εξεγερμένης Τυνησίας. Οι γυναίκες διεκδικούν δυναμικά τη θέση τους, οι νέοι δεν συμβιβάζονται με μια επίφαση αλλαγών. Και όλοι μαζί συγκλίνουν στη συνέχιση του αγώνα. Οι διαδηλώσεις και οι απεργίες πολλαπλασιάζονται και η λαϊκή οργή για την «αργή μετάβαση προς τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη» δεν καταλαγιάζει – ιδίως στις επαρχίες που εδώ και δεκαετίες εγκαταλείφθηκαν στη φτώχεια από τα καθεστώτα του Μπουργκίμπα και του Μπεν Αλί. Λίγες μέρες πριν φτάσουμε στην Τύνιδα, ένας 14χρονος έπεσε νεκρός κι άλλοι δύο άνθρωποι τραυματίστηκαν βαριά από αστυνομικά πυρά στο Σίντι Μπουζίντ, το λίκνο της τυνησιακής εξέγερσης, στη διάρκεια μαχητικής λαϊκής διαδήλωσης – αυτές οι «καθημερινές» ειδήσεις δεν καταφέρνουν να ξεπεράσουν τα φίλτρα των διεθνών ΜΜΕ…
Χρειάζεται ίσως ένα βιβλίο για να καταγράψει κανείς την πυκνότητα, την ένταση και τον πλούτο των αναλύσεων αλλά και των συναισθημάτων που γεννά μια μόλις πενθήμερη «επίσκεψη εργασίας» στην Τύνιδα. Μερικές ακόμη σκόρπιες εικόνες: Πώς οι νεολαίοι, αν και εξουθενωμένοι, δεν λένε να πάνε για ύπνο και ξημερώνονται μαζί μας έξω από το ξενοδοχείο, απαντώντας αναλυτικά (και με πόσο εντυπωσιακή συγκρότηση αλλά και σεμνότητα!) σε όλες τις ερωτήσεις μας για τον τρόπο που δουλεύουν στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στις γειτονιές – αλλά και για τον τρόπο που βοηθούν τους συνδικαλιστές στα ταχυδρομεία, στα τρένα, στα εργοστάσια, στα ξενοδοχεία… Πώς αλαλάζουν ενθουσιασμένοι όταν φωνάζουμε, εμείς οι Έλληνες, ένα σύνθημα στα αραβικά… Πώς δύο σύνεδροι, που μετά από χρόνια παρανομίας πρώτη φορά βιώνουν μια πλατιά εσωκομματική δημοκρατία (την οποία είναι φανερό ότι επιδιώκει και η ηγεσία τους), μας ρωτούν με αγωνία μετά την ιδιαίτερα ζωηρή συζήτηση στο Συνέδριό τους την τελευταία νύχτα, αν «κι εσείς στα συνέδριά σας έχετε αντιπαραθέσεις;» – και πώς χαμογελούν σχεδόν συνένοχα όταν τους απαντούμε «και “χειρότερες”»… Πώς, αποχαιρετώντας μας με φανερή συγκίνηση, κάνουν μια πρωτότυπη ευχή: «Μακάρι να είμαστε όλοι τόσο απασχολημένοι ώστε να μην καταφέρουμε να ξανασυναντηθούμε πριν ολοκληρώσουμε την επανάσταση! Αρκεί να ακούσουμε καλά νέα και από την Ελλάδα!». Σόκραν, σύντροφοι – σας ευχαριστούμε, για όλα!

Υλικά από την επίσκεψή μας στην Τυνησία, μαρτυρίες από την εξέγερση και πληροφορίες για τη δράση του Κομμουνιστικού Κόμματος Τυνήσιων Εργατών και τις συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις θα αναρτηθούν προσεχώς σε ιδιαίτερο φάκελο στην ιστοσελίδα του Δρόμου.

Ερρίκος Φινάλης

Δρόμος της Αριστεράς

Η Amy Winehouse ξέφυγε απ’ τους κανίβαλους

Μόνο ένα κλιπ από τη συναυλία της στο Βελιγράδι, στις 18 Ιουνίου, από τα δεκάδες που έχουν ανέβει στο youtube, έχει 3,5 εκατομμύρια θεάσεις! Γιατί ειδικά αυτό, αφού υπάρχουν και καλύτερες εκτελέσεις του τραγουδιού Back to black; Ακριβώς γι’ αυτό! Γιατί είναι η χειρότερη εκτέλεση. Η Amy φαίνεται ότι δεν θυμάται τα λόγια του τραγουδιού, πετάει το μικρόφωνό της, μοιάζει χαμένη και πολλοί θεατές τη γιουχαΐζουν! Αυτό θέλει να δει το φιλοθεάμον κοινό. Εξάλλου, βρίσκει εύκολα ποιο είναι το κλιπ που αναζητάει. Το συγκεκριμένο, δίπλα στον τίτλο και την αναφορά στο Βελιγράδι, αναγράφει drunk or stoned, δηλαδή μεθυσμένη ή μαστουρωμένη.

Το ίδιο και με άλλα κλιπ, που στον τίτλο τους επισημαίνεται είτε το γιουχάισμά της είτε η πτώση της επί σκηνής, από αμέτρητους «οπερατέρ» που γράφουν με τα κινητά τους τηλέφωνα. Αυτά έχουν και τη μεγαλύτερη θέαση! Κι ας είναι χάλια ο ήχος τους. Δεν πρόκειται για το τραγούδι. Με τα δεδομένα της κοινωνίας του θεάματος μετράει το «συμβάν». Ο θεατής κανίβαλος έχει τον πρώτο λόγο. Τα τραγούδια είναι υπόκρουση στο θέαμα. Από τη μια η μετά-Madonna Lady Gaga και από την άλλη η μετά-Joplin Amy Winehouse. Δυο αντίθετοι κόσμοι μέσα στο ίδιο περιβάλλον. Η σόου μπίζνες κόντρα στην ευαισθησία. Νικητής πάντα η σόου μπίζνες. Όχι μόνο λόγω της βιομηχανικής της ισχύος, αλλά και λόγω της αλλοτρίωσης του μέσου πολίτη δυτικού τύπου, που συγκινείται καταναλώνοντας και κανιβαλίζοντας. Οι φιλοθεάμονες που γιουχαΐζανε δεν ήξεραν το ιστορικό της τραγουδίστριας όταν αγόραζαν εισιτήρια για τη συναυλία της; Σίγουρα το ήξεραν. Αυτοί οι ίδιοι, καταναλωτές όλων των φαστ φουντ εκπομπών κουτσομπολιού που αφθονούν στα απανταχού κανάλια, χρήστες των πιο καινούριων τηλεφωνικών συσκευών, δεν πήγαιναν τόσο για να ακούσουν τα τραγούδια της, που μάλλον τους είναι αδιάφορα από περιεχόμενο, όσο για να δουν το «φρικιό» λάιβ!
Τεράστια στάδια, χώροι εντελώς ακατάλληλοι για να ακούσεις μουσική με λεπτές αποχρώσεις από εύθραυστους καλλιτέχνες που αρμόζουν σε ένα ζεστό περιβάλλον και ένα ευαισθητοποιημένο στοργικό κοινό. Αλλά το σύστημα ρίχνει τους πάντες που μπορούν να φέρουν λεφτά, ικανοποιώντας την αδηφαγία του καταναλωτή, στην αρένα. Οι ανθεκτικότεροι ας επιζήσουν.
Η Amy ήτανε μπλουζ τραγουδίστρια, αλλά σε λάθος εποχή, όχι επειδή πέθανε, γιατί αυτό θα μπορούσε να συμβεί οποτεδήποτε, αλλά γιατί αυτού του είδους οι καλλιτέχνες δεν χωράνε στο σταρ σίστεμ. Έτσι και ξεμυτίσουν κάηκαν. Στην πραγματικότητα, δεν χωρούσαν ποτέ, αλλά τουλάχιστον στο παρελθόν μπορούσαν να ζουν παράλληλα. Και οι Blues Brothers που αναγνώριζες την παρουσία τους στην ασπρόμαυρη μπάντα της Amy, έπαιζαν πίσω από συρματόπλεγμα στα κάντρι κλαμπ της Αμερικής, όπου οι καουμπόηδες το γλεντάνε στοχεύοντας τους μουσικούς με μπουκάλια μπίρας! Αλλά, αυτοί οι γελαδάρηδες της Μοντάνα, τουλάχιστον είναι μεθυσμένοι και βρίσκονται στο δικό τους χώρο με τους δικούς τους κανόνες. Τώρα, ο κανιβαλισμός έχει εξαπλωθεί στις μητροπόλεις ως δημοκρατικό δικαίωμα! Σε ροκ συναυλίες, μερικές φορές, πέφτουν τόσα κουτιά μπίρας στη σκηνή, που ίσως το συρματόπλεγμα να είναι κι εκεί αναγκαίο.
Θυμάμαι, το 1972, τον Lou Reed να τρικλίζει επί σκηνής στο Λονδίνο, να φαλτσάρει και να χάνει λόγια από τα τραγούδια του. Μιλιά δεν ακουγόταν, από κανενός το μυαλό δεν περνούσε η σκέψη να τον αποδοκιμάσει· μάλλον ανέβαινε η συμπάθεια του ακροατηρίου εξ αιτίας της κατάστασής του. Στο Βελιγράδι, όπως και στο Ντουμπάι, σε κάθε εκδυτικισμένη χώρα, οι πολιτισμένοι κανίβαλοι που καταναλώνουν υπερθεάματα είναι πια πάρα πολλοί και παντού. Αλλοίμονο στον καλλιτέχνη που έχει αδυναμίες και θα πέσει στις μικροοθόνες τους.

Στέλιος Ελληνιάδης

Δρόμος της Αριστεράς

Κάποιος ήταν κομμουνιστής επειδή...

Πορεία... αγανάκτησης για το «ξήλωμα» των σκηνών στο Σύνταγμα

Με πορεία από το Σύνταγμα προς το Δημαρχείο της Αθήνας ολοκληρώθηκε η διαμαρτυρία των Αγανακτισμένων ενάντια στο «ξήλωμα» των σκηνών από την πλατεία Συντάγματος. Μετά το τέλος της πορείας, ο δήμος Αθηναίων εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία τονίζει πως δεν αντιδικεί με τους Αγανακτισμένους, αλλά επιμένει στη στάση του για την εκκαθαριστική επιχείρηση.
Στην πορεία συμμετείχαν περίπου 500 άτομα, με πανό "άμεση δημοκρατία παντού" και φωνάζοντας συνθήματα "η χούντα δεν τελείωσε το 1973, εμείς θα την τελειώσουμε σε τούτη την πλατεία" και "Καμίνη, Καμίνη το σύνταγμα θα μείνει".
Mετά το τέλος της διαμαρτυρίας οι αγανακτισμένοι θα πραγματοποιούσαν συνέλευση στο Σύνταγμα.
Λίγο μετά το πέρας της πορείας, ο Δήμος Αθήνας εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:

Ο Δήμος Αθηναίων δεν αντιδικεί με το κίνημα των «Αγανακτισμένων». Το δικαίωμα του να συνέρχονται οι άνθρωποι ομαδικά σε δημόσιους χώρους και να διαδηλώνουν τις απόψεις τους είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο. Ο Δήμος σέβεται απόλυτα το δικαίωμα στην ειρηνική διαμαρτυρία, ως οφείλει. Υπάρχει όμως διάκριση ανάμεσα στο δικαίωμα της διαδήλωσης που μπορεί να είναι σε κάποιες εξαιρετικές περιπτώσεις και καθημερινό και στο ίδιο σημείο (όπως έκαναν οι «Αγανακτισμένοι»), και στο «δικαίωμα» της κατασκήνωσης σε δημόσιους χώρους με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την επιβάρυνση της λειτουργίας της πόλης. Είναι αδιανόητο κάποιος να δηλώνει αγανακτισμένος και να θεωρεί αυτονόητο ότι μπορεί να καταλαμβάνει την κεντρική ή όποια άλλη πλατεία της πρωτεύουσας. Η πλατεία πρέπει να είναι καθαρή, ανοικτή και διαθέσιμη σε όλους τους πολίτες και κατοίκους της πόλης χωρίς εξαιρέσεις και διακρίσεις. Αυτό ισχύει για όλες τις πλατείες της πόλης, πολύ περισσότερο για την πρώτη.